Munzur Çem Bîografî

Bi kilmekîye kar û cûyê (heyatê) Munzur Çemî Nustox Munzur Çem, 1947 de ede dewa Gêxî (Kêxî) Qurze de amo dînya. Ey, mektebo verên dewa Gêxî Seter de, mektebê mîyaneyî (werteyî) kî Qeza Dersimî Nazmîya de wend.

1962 de Erzurum de dest bi wendişê Kolejê Sihatî (Saglık Kolejî) kerd û 1966 de Dîyarbekîr de qedena. Hamnanê 1966î de dest pêkerd sey (zê) memurê sihatî (bi tirkî: sağlIk memuru) xebetîya.

Hetê ra gureya hetê ra kî wend. Bi no tore, Mektebê Îktîsadî û Tîcarîyo Berz ê Ankara yo Taybetî 1971 de qedena. Leşkerîye ra dime 1975 de, SayIştay de sey kontrolorî (bi tirkî: denetçi) dest bi karê de neweyî kerd.

1980 de, çend aşmî/mengî cuntaya 12yê Êlule ra raver, rîyê tayê sebebanê polîtîkan ra welat terk kerd, şî welatanê teverî. Nuhtox, a roje-na roj a, dîaspora de ciwîyîno. Munzur Çem, 1970ine ra bi nat meqala, hîkaye, roman û tayê temayanê bînan de kitaban nuşneno; şanik û lawikanê mîyanê şarî dano arê. Temaya meqalayanêr ey polîtîka, ziwan û kultur o. Standartkerdişê kirmanckî (zazakî) ser o aktîf xebitîno. Xebata ey a nuştoxîye de ziwan û elewîyênî, ti temayê bingehî yê. Cuntaya 12yê êlule 1980î ra raver, Gruba polîtîk a ke bi nameyê „Özgürlük Grubu“ (Rîya Azadî) amêne namekerdene, de xebetîya.

Meqalayê xo yê perîyodîkî kî sifte kovar û rojnameyanê na grube de nuştî. Ma vajîme, „Özgürlük Yolu“ û „Roja Welat“ û „Özgürlük“ (Azadîye) ûêb. Tawo ke nuştoxî ke welat terk kerd, peynîya serra 1980yi de şî Almanya.

Ey hetê ra karê xo yo politik ramit, hetê ra kî sey rojnamevanî gureya. Ma vajîme, çiqas ke resmi nêbo kî pratîk te serredaktorê Dengê KOMKARî bî. Dengê Komkar, rojnameya Komelên Karkerên Kurdîstan li Almanya (KOMKAR) ya aşmane bîye. Nuştoxî, adara 1984î de Almanya terk kerde û şî Swêd, uca îltîca kerd.

Payîzo peyên ê 1996î ra bigê hetanî paytextê Almanya Berlîn de ciwîyîno. Munzur Çem, destpêkerdişê serranê 1990î ra bi nat, karo polîtîk te aktîf nîyo. Ey giranîya xo da nuştiş. Bi taybetî kî derheqa ziwan û kulturî de aktîf o. Nuştox, sazkerdoxanê Kurd-PENî ra yew o. Ey bi grubê embazanê ra, serra 2001 de, paytextê Almanya Berlin de bi nameyê Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî (Zaza)-Berlin, dezgehê saz kerd. Munzur Çem, xebata standartkerdişê kirmanckî aktîf o. Grûba Xebate ya Vateyî ya ke serra 1996 ra bi nat kirmanckî ser o xebetîna û bi nameyê „Vate“ kovarêda kulturî vezena, Munzur Çem endamanê na Grûbe ra yew o û weşanayîşê kovare de kî aktîf o.

Rewşe ra gore, Munzur Çemî nuşte û eserê xo bi cîya-cîya îmazayan nuştê. Ma vajîme H. Toprak, A. Taş, B. Şîlan, S. Dîlan, Mîrzalî Çîmen, Derweşê Mîrza ûêb. Broşur û meqalayan ra qederî, kitabê Munzur Çemî yê ke heta ewro amê çapkerdene nê yê: *A. Taş, Türkiye Kürdistanı: Ekonomik ve Sosyal Yapı, tirkî, Özgürlük Yollu Yayınları, Köln, 1985,

*M. Çem, Gülümse Ey Dersim, , roman, 3 cîldî, tirkî, Özgürlük Yolu Yayınları, Köln, 1990, 1991, 1993, 1996, İstanbul, 1997 û 2013, *Mîrzali Çimen, Dünü ve Bugünüyle Gerikalmışlık Sorunu, tirkî, Öz-Ge Yayınları, Ankara, 1991,*M. Çem, Hotay Serra Usivê Qurzkizî, kirmanckî, Weşanên Roja Nû, Stockholm, 1992

- Çapa dîyine: Weşanên Deng, İstanbul, 2002,-Bi tirkî: Qurzeli Usiv`in 70 Yılı, Îstanbul, 2014, *M. Çem, Tayê Kilamê Dêrsimî, Stockholm, 1993, kirmanckî, -Çapa dîyine, bi nameyê „Hewara Dêrsimî“, Deng Yayınları, İstanbul, 2003, *M. Çem, Ferheng: Kurdî-Tirkî, (Zazakî)-Türkçe sözlük (Zazaca), Stockholm, 1994,

*M. Çem, Alevilik Sorunu ve Dersim Ayaklanması Üzerine, tirkî, Stockholm, 1995, -Munzur Çem, Dersim`de Alevilik, Peri Yayınları, 1999, Îstanbul, Tirkî,

*M. Çem, İsyana Çaĝrı, roman, tirkî, Stockholm, 1996, -Banghêş Bo Serhildan, tadayox/çarnayox: Aştî Felekeddin Kakayî, sorankî, Hewlêr, 2009.

-Hîrayê ci: „Dersim´de Alevilik“, Peri Yayınları İstanbul,1999, *M. Çem, Ormanın Dili (Vengê Birrî), hîkayeyî, tirkî, Stockholm, 1996, -Çapa Newîye: Wesahnên Perî, Îstanbul, 2000, 2008, *M.

Çem, Ekmeĝi de Yaktılar. roman, tirkî, Pencînar Yayınları, Stockholm, 1997, *M. Çem, Luye ve Biza Kole ra, (şanikê mîyanê şarî), kirmanckî, Weşanên KOMKAR, Köln, 1998, *M. Çem, Kulê 38î, kirmanckî, Weşanên KOMKAR, Köln, 1998, -Tirkîya ci, Tanıkların Diliyle Dersim`38, çarnayox: Munzur Çem, Peri Yayınları, İstanbul, 1999, -M. Çem, The Voice of Forest, Weşanên KOMKAR (KOMKAR Publications), hîkayeyî, îngîlîzkî, çarnayox: Chris Buchanan, Köln, 2000, **M. Çem, Eva Rudolph, Halo Berzînjayî, Îbrahim Okuducî, Kurden im 20. Jahrhundert (Seserra 20î de Kurdî), almankî, weşanên Kurdîstan AG-FU, Berlin, 2002, *M. Çem, Türkçe Açıklamalı, Kirmancca (zazaca) Gramer, Weşanên Deng, İstanbul, 2003, *M. Çem, (amadekerdox),

Antolojîyê Hîkayanê Kirmanckî, weşanayox: Weqfa Kurdî ya Kulturî li Stockholmê, fînansekerdox: Swedish International Development Cooperation Agency (Sida) Îstanbul, 2005,

*M. Çem, Hewnê Nêwroze, hîkayeyî, kirmanckî, Weşanên Vate, Îstanbul, 2005,*M. Çem, Gula Çemê Pêrre, roman, kirmanckî, Weşanên Vate, Îstanbul 2008, **M. Çem, Dersim Merkezli Kürt Aleviliği, Weşanên Vate, Îstanbul, 2009 û 2011, *M. Çem, Qurzeli Usiv`in 70 Yılı, Îletişim Yayınları, 2014 Îstanbul.

Şahîya Kulturê Kirmancan